www.vergadering.nu  Recensie-index  www.vergadering.nu

3 RECENSIES


Draads en tegendraads
Leren van de puriteinen (CHE reeks)
Henk Bakker
Uitg. Boekencentrum, Zoetermeer 2006
ISBN 9789023917557
137 blz. € 12,90
Dit boek bestellen...

Een puritein was ‘streng godsdienstig en moest niets hebben van werelds vermaak’. Dat is het beeld dat veel mensen hebben van de aanhangers van het puritanisme, een stroming die in de zestiende en zeventiende eeuw bestond binnen de Anglicaanse Kerk. Ze worden geassocieerd met wereldvreemd, saai of levensmoe. Oorspronkelijk waren de puriteinen dit juist niet. Ze durfden in hun tijd uit de toon te vallen en te staan voor een radicale vorm van christendom. Zij kunnen ‘orthodox’ genoemd worden in de reformatorische zin van het woord, maar zij schuwden niet onorthodoxe middelen te gebruiken om hun verzet tegen een tirannieke overheid en kerk te tonen. Ze waren daarom ‘draads’ en ‘tegendraads’, dat wil zeggen vroom en non-conformistisch tegelijk. Als het nodig was, weigerden puriteinen om zich aan te passen aan de heersende moraal en de verkalkende kerkelijke cultuur. 
Puriteinen leefden in een tijd en tijdgeest die goed te vergelijken is met onze tijd. Christenen van nu kunnen daarom veel van hen leren. Puriteinen van toen kunnen reformatorische en evangelische christenen van nu inspireren. 


3. Bode - 12 november 2006

Draads en tegendraads

Met Draads en Tégendraads wil Henk Bakker de lezer een beknopte inleiding geven op het leven en denken van de puriteinen. Daarbij richt hij zich vooral op de separtisten of dissenters die zich afscheidden van de Kerk van Engeland. Deze puriteinen (bet. 'zuiveraars', van het Engelse purifi) namen geen genoegen met enkel een breuk met Rome. Ze wilden naar interne kerkelijke veranderingen streven, waardoor het kerkvolk weer onder de betrouwbare Woordverkondiging zou worden gebracht. Daarbij moeten we niet denken dat de puriteinen vastgeroeste predikanten waren, die enkel hun blik naar binnen gericht hadden en de boze buitenwereld om hen heen vermeden. De puriteinen dachten juist groot en baden voor dingen die verder reikten dan hun eigen geloofsgemeenschap.

We hoeven dus geen dorre geschiedschrijving bij dit boek te verwachten. Het is juist zeer gemakkelijk, helder en luchtig geschreven. De auteur slaagt er op een voortreffelijke wijze in om het leven van de puriteinen praktisch te koppelen aan het christelijke leven van zijn lezer. Daardoor galmen de klanken van deze godsmannen ook nog in onze tijd verder.

Meteen aan het begin wordt de lezer op boeiende wijze meegenomen in de geschiedenis van de latere puritein Jonathan Edwards. Hij zal de lezer als een rode draad door het gehele boekje begeleiden. Dat Jonathan Edwards de schrijver nauw aan het hart ligt, blijkt alleen al uit het feit dat ruim veertig bladzijden aan hem gewijd zijn, terwijl de andere puriteinen twee tot drie bladzijden in beslag nemen. Eén van de redenen die de schrijver daarvoor geeft, is dat we de grondbeginselen van de evangelische beweging ook kunnen terugvinden bij deze opwekkingspredikant. Edwards vervult zodoende een brugfunctie tussen de puriteinen en de evangelische beweging. Ook de andere puriteinen laat men de revue passeren. Waarbij ook de wonderen, tekenen en goddelijke voorzienigheid in hun leven aan bod komen. Gebed en voorzienigheid zijn dan ook bij de puriteinen door een ijzeren band met elkaar verbonden. Na het geschiedkundige overzicht van het leven van enkele puriteinen wordt de lezer vervolgens geïntroduceerd in hun belangrijkste theologische gedachten. De puriteinse vroomheid, heiligheid, rechtvaardigheid, verkiezing, bekering en vele andere theologische aspecten komen daarbij aan bod. Het boek wordt afgesloten met de behandeling van het belang van het puritanisme voor de kerk van nu. Hierin laat de auteur het boeiende contrast zien tussen de puriteinen en de hedendaagse evangelische en reformatorische kerken.




Lekker winkelen zonder zorgen - Gratis verzending en retour

Actuele problemen waarmee we in onze tijd te kampen hebben, zoals de versnelling van de secularisatie, worden daarbij aan de kaak gesteld en weerspiegeld in de tijd van de puriteinen. Zodoende geeft Bakker een glimp weer van de manier waarop de puriteinen met deze problematiek omgingen en daagt hij de lezer als het ware uit om te putten uit de ideeën van deze stroming.

Het boek bevat een handige tijdsbalk en landkaart, en de lezer vindt er verder diverse portretten van de puriteinen. Ten slotte zijn er nog enkele vragen aan het einde van het boek opgesomd, die kunnen dienen als reflectie van de behandelde stof. Door de helderheid waarmee het boek geschreven is, is het een aanrader voor iedereen die graag een beknopt overzicht van de belangrijkste gegevens van de puriteinen wil krijgen.


2. Uitdaging - oktober 2006

Puriteinen niet achterhaald maar van deze tijd.

Leren van de puriteinen is de ondertitel van het nieuwe boek Draads en Tegendraads van Henk Bakker. Het beeld dat de puriteinen niets moesten hebben van werelds vermaak en dat ze streng godsdienstig zijn, klopt volgens hem niet. Zowel evangelische als reformatorische christenen kunnen juist veel van de puriteinen leren en zich laten inspireren.

Het boek van Bakker begint met een beschrijving van het leven van Jonathan Edwards. Een man die buiten de puriteinse eeuw (1560 1660) leefde. Hij liet zich inspireren door de puriteinen en was tegelijkertijd een man die de evangelische beweging wereldwijd in gang zette. Het levert interessant en sterk geschiedkundig materiaal op. Helaas blijft het lang onduidelijk wat de puriteinen daadwerkelijk onderwijzen. Iets duidelijker wordt dit wanneer Bakker een serie portretten van puriteinen opschrijft die voor Edwards leefden. Pas halverwege het werk, wijdt Bakker uit over de leer van de puriteinen. Een tikkeltje laat omdat een iets minder geïnteresseerde lezer er dan al de brui aan heeft gegeven.

Weer even terug naar Edwards. Volgens Bakker kunnen we van deze man leren hoe hij keek naar bekering. Edwards betoogde dat geen lijstje met stappen gevolgd diende te worden. Bekering was meer en gebeurde gewoon door de Heilige Geest. Een bekeerde moet diep innerlijk berouw tonen. In het puriteinse jargon was berouw een proces waarin het innerlijke als het ware begon te braken en uit de ziel wegwerkte wat er niet thuishoorde. Geheel tegen onze zin in want braken doet niemand graag bewerkte de Geest een angst en zuivering van het hart, waardoor Christus als Heiland en Heer kon binnenkomen", zo staat op pagina 39.

Af en toe laat Bakker de wetenschappelijke toon van zijn schrijven achterwege, bijvoorbeeld als hij licht emotioneel schrijft over John Hooper. Deze puritein leefde van 1495-1555 in Engeland en werd verbrand door koningin Mary Tudor. Volgens Bakker haalde God deze beproefde dienstknecht thuis, nadat drie keer de brandstapel moest worden aangestoken. Mary Tudor wilde elke verandering binnen de Engelse kerk teniet doen en weer terug naar de Roomse wortels. Zij ging niet voor niks de geschiedenisboeken in als Bloody Mary.

We kunnen veel van de puriteinen leren omdat ze leefden in een tijd die te vergelijken is met de tijd waarin wij leefden, denkt Bakker. Zij gingen terug naar de bijbel en leefden vanuit Gods woord. Het boek is een aanrader voor een ieder die iets wil weten over de puriteinen, een stuk geloofsgeschiedenis en wat wij vandaag daar nog mee kunnen. Misschien is het wel verstandig om te beginnen bij hoofdstuk 3, pagina 89. Daarin wordt duidelijk waar de puriteinen voor stonden. Henk Bakker is onder andere docent theologie en historische theologie aan de Christelijke Hogeschool Ede.


1. Nederlands Dagblad - 6 oktober 2006 - www.nd.nl

Draads en tegendraads

De puriteinen (een stroming binnen de Anglicaanse Kerk in de zestiende en zeventiende eeuw) hebben nu de naam van 'strak, streng, wars van werelds vermaak'. Maar in hun tijd vielen ze op omdat ze ingingen tegen wat toen gangbaar christendom was. Ze stonden voor een puur, radicaal christendom. Ze kunnen daarom een inspiratiebron voor hedendaagse reformatorische en evangelische christenen zijn. Dat betoogt Henk Bakker, docent aan de Christelijke Hogeschool Ede in dit boek.

Hij beschrijft het leven van enkele belangrijke puriteinse voorlieden en bespreekt de belangrijkste punten uit het puriteinse gedachtegoed. Bakker begint met Jonathan Edwards (1703 1758), strikt genomen geen puritein, maar wel iemand wiens gedachtegoed sterk leunde op dat van de puriteinen van een eeuw eerder. Bakker ziet juist hem als een brugfiguur tussen reformatorischen en evangelischen. Opvallend was dat veel puriteinen zich niet alleen met theologische, maar ook met staatkundige kwesties bezighielden. In een slothoofdstuk gaat Bakker in op vier aandachtsvelden van de puriteinen, namelijk hun gerichtheid op God, hun gerichtheid op de Schrift, het belang dat ze in de prediking stelden en hun theologie van de opwekking. Dit boek is zo een aardige inleiding op het puriteinse denken.

www.vergadering.nu