www.vergadering.nu  Recensie-index  www.vergadering.nu

2 RECENSIES


Geleerd &gelovig
22 wetenschappers over hun leven, werk en God
Cees Dekker (red.)
Uitg. Ten Have, Kampen 2008
344 blz. Ä 24,90
Dit boek bestellen...

Ruim twintig persoonlijke verhalen van prominente wetenschappers over de spanning tussen hun geloof en de wetenschap. Hoe hebben zij zich het geloof eigen gemaakt? Bracht de wetenschap hen in een crisis? Ondervinden zij inderdaad een spanning tussen beide? Hoe ervaren zij de contacten met hun collega's hierover? Voor dit boek verzamelde Cees Dekker hun persoonlijke verhalen. Zij schrijven over hun religieuze opvoeding en over cruciale overwegingen om wel of niet trouw te blijven aan wat ze thuis hadden meegekregen. Ook doen ze uit de doeken wat hen tot de keuze voor een bepaalde studie bracht en of de ervaringen op de universiteit een worsteling met het geloof opleverden. 'Is er in de loop der tijd veel veranderd?' vraagt Dekker hen, en: 'Hoe ervaar je de contacten met collega's, met kerk en in het publieke domein?
 


2. Uitdaging - juli-augustus 2009 - www.uitdaging.nl

Supergeleerde getuigen van Christus

Wetenschap en geloof: sommigen hebben ermee geworsteld, anderen nauwelijks, zo blijkt uit de persoonlijke getuigenissen van 22 christelijke geleerden - veelal prijswinnaars - van naam. Hun denominaties variŽren van Rooms-Katholieke Kerk tot Evangelie Gemeente. Rode draad is dat God een hoofdrol speelt in hun leven en hun wetenschappelijk werk niet in de weg staat, constateert samensteller prof. dr. Cees Dekker van de bundel Geleerd en gelovig.

Recensie door Johan Th. Bos

Die beleefde de derde druk in korte tijd. Een boeiend boek, hoewel menig evangelisch christen het misschien met enige ambivalentie tot zich zal nemen. Bijvoorbeeld omdat bij heilig in de letterlijke tekst van de eerste hoofdstukken van Genesis gelooft en dat God voor de huidige schepping zesmaal 24 uur nodig had. Een evolutiebioloog als Sander van Doorn, een van de auteurs, zal dat (evenals Dekker) wetenschappelijk bestrijden. Toch getuigt hij van rotsvast geloof: "Ik heb ervaren dat God mij niet los heeft gelaten toen ik op mijn zoektocht oude zekerheden ter discussie stelde."

Overigens komen niet alleen natuurkundigen en biologen aan het woord, maar ook psychologen, medici, economen, historici en in andere disciplines actieve geleerden. De bundel kan dus niet worden beschouwd als louter onderdeel van de (weer) actuele discussie over schepping versus evolutie.

Van de schrijvers gaat de een blijkbaar laconieker met de importantie van zijn vak om dan de ander. "Wetenschap", zegt de Russische natuurkundige prof. dr. Yull Nazarov, "is om te beoefenen en mee te spelen, heb ik tijdens mijn lange onderzoeksloopbaan geleerd. Maar het kinderlijke geloof in de wetenschap vind ik nu primitief en inadequaat. Het wereldbeeld dat dit geloof biedt is te simplistisch. Het mist belangrijke en wonderbare aspecten in het (eeuwige) leven. Ik kies voor volmaaktheid. Daarom, wat het geloof betreft: ik geloof in Jezus Christus. Amen." Hij groeide in SiberiŽ op onder het communisme, in een atheÔstisch milieu (dat christenen voor zielige gekken versleet), maar zocht en vond zijn Schepper.

Een van de ontroerendste verhalen is dat van de aan de VU verbonden - en daar worships organiserende - psycholoog dr. Peter Roelofsma, die als kind God al zocht en Hem pas op zijn 29ste ontmoette.

In de toegevoegde bijdrage van premier Balkenende zegt die dat geloof en wetenschap dichter bij elkaar staan dan vaak wordt gedacht, omdat beide zoeken naar een waarheid 'die we nooit helemaal kunnen pakken, maar er wel is'. Over zo'n uitspraak zullen veel Bijbelgetrouwe gelovigen waarschijnlijk hun wenkbrauwen fronsen.

Sommige wetenschappers beschouwen, zoals de econoom prof. dr. Lans Bovenberg letterlijk zegt, wetenschap en geloof als twee kanten van dezelfde medaille. Cees Dekker hoopt in elk geval dat het boek stimuleert de 'ouderwetse misvatting te laten varen dat wetenschap en het christelijke geloof strijdig zijn met elkaar'. Die hoop valt te delen, maar het blijft er, voor wie de Bijbel als Gods onfeilbare Woord ziet, wel van afhangen wat die wetenschap beweert. Overigens: een inspirerend boek, om in ťťn adem uit te lezen.


1. Nederlands Dagblad - 19 december 2008 - www.nd.nl

Kritisch denken over geloof en wetenschap

Recensie door Renť Fransen

Kun je als wetenschapper eigenlijk wel in de God van de Bijbel geloven? De wereld van experimenten, theorieŽn en objectieve kennis staat toch mijlenver af van een schepper, wonderen of een profeet die opstaat uit de dood? Luidruchtige atheisten zoals de Britse evolutiebioloog en wetenschapspopularisator Richard Dawkins wijzen erop dat het aantal gelovigen onder Nobelprijswinnaars erg laag is. Hoe slimmer de wetenschapper, hoe kleiner de kans dat zo iemand in God gelooft, betoogt hij. Aan de andere kant blijkt dat het aantal (Amerikaanse) wetenschappers dat in een persoonlijke God gelooft, al een kleine eeuw constant is.

Lekker winkelen zonder zorgen - Gratis verzending en retour

Nanowetenschapper en biofysicus Cees Dekker, universiteitshoogleraar aan de Technische Universiteit Delft, is topwetenschapper en christen. Dekker ontving in 2003 de Spinozapremie, Nederlands meest prestigieuze onderzoeksprijs, ook wel de 'Nederlandse Nobelprijs' genoemd. Diezelfde prijs ontvingen natuurkundige Carlo Beenakker (Universiteit Leiden) en econoom Lans Bovenberg (Universiteit van Tilburg). En ook zij zijn beiden christen. Blijkbaar kan het toch wel, geleerd en gelovig zijn.

Cees Dekker is tegenwoordig een bekende Nederlander, niet in de laatste plaats wegens zijn
actieve opstelling in de discussie over geloof en wetenschap. Hij was - met anderen - redacteur van drie boeken op dit terrein: Schitterend ongeluk of sporen van ontwerp (2005), En God beschikte een worm (2006) en Omhoog kijken in platland (2007). Het zijn kloeke werken, volgeschreven door christelijke wetenschappers, die de relatie tussen geloof en wetenschap onderzoeken op tal van terreinen.

Vooral over mensen
Deze boeken lieten slechts in beperkte mate zien, hoe de auteurs hun eigen wetenschappelijke werk en hun geloof weten te combineren. Dat vroeg om een heel andere aanpak en daarin voorziet dit vierde boek dat door Dekker op gang werd gebracht. Het gaat een beetje over wetenschap, maar vooral over mensen.

De genoemde Beenakker en Bovenberg (evangelisch) openen het boek. Nog twintig wetenschappers van zeer divers pluimage volgen. Ze vertellen persoonlijke verhalen over hun verwondering, hun zoektocht naar waarheid - in wetenschap en geloof - hun strijd soms. De verhalen verschillen van opbouw en insteek, van een bijna wetenschappelijk betoog van George Harinck (onder meer directeur van het Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme aan de VU) over de vraag hoe een christen als historicus te werk gaat, tot een evangelisch bekeringsverhaal van psycholoog Peter Roelofsma, die opwekkings-diensten ging organiseren aan de VU.

Sommige auteurs groeiden op in de kerk, anderen niet, weer anderen veranderden van denominatie. Allemaal maakten ze een ontwikkeling door, in meer of mindere mate gedreven door hun werk als wetenschapper.

Dit boek behandelt niet de 'grote vragen' over geloof en wetenschap, bijvoorbeeld hoe het zit met schepping en evolutie of wonderen. Het komt allemaal wel langs, maar dan vanuit de mensen zelf. Evolutiebioloog Sander van Doorn komt niet met schema's over hoe de evolutie aan Genesis te koppelen is, maar beschrijft zijn eigen geloofsontwikkeling tegen de achtergrond van zijn studie en werk. En filosoof Renť van Woudenberg praat wel een klein beetje over logisch redeneren en godsbewijzen, maar vooral over de mensen die zijn geloof wakker maakten en hem inspireerden.

Bramen
Het doet de 22 verhalen geen recht er fragmenten uit te pikken. Iedere lezer zal bovendien anders reageren op de verhalen, afhankelijk van de eigen achtergrond en geloofsbeleving. Mij sprak bijvoorbeeld het verhaal van theoloog Bram van de Beek erg aan. Dit betoog staat vol met uitweidingen over zijn passie voor bramen. Niet zozeer voor het consumeren van dit fruit, maar voor het determineren van verschillende soorten bramen, wat een dele kunst blijkt te zijn. Van de Beek promoveerde eerst in de biologie, op die bramen dus, voordat hij een theologisch proefschrift schreef.

Hij was voorbestemd om dominee te worden, door zijn omgeving en door zichzelf, maar hij
was ook gegrepen door onderzoek en natuurwetenschap. Vogels, planten, de ongrijpbare braam, maar ook de theorieŽn van continentenverschuiving en evolutie. Hij leerde kritisch en grensverleggend te denken, onder meer doordat hij fouten of onvolledigheden ontdekte in het werk van anderen. Dat gold in eerste instantie voor de biologie, maar ook zijn geloof ontkwam niet aan kritische vragen. Open en eerlijk beschrijft hij, hoe zijn drang om kritische vragen te stellen hem als predikant uit de Gereformeerde Bond (in de Protestantse Kerk in Nederland) deed stappen en hoe deze houding zijn geloof heeft gesterkt.

Het is een rode lijn in de meeste verhalen. Wetenschappers zijn kritisch, ze stellen lastige vragen - in dit boek vooral aan zichzelf. Hun worsteling met die vragen (is jouw geloof niet allemaal projectie, kreeg Van de Beek te horen) maakt dit boekjuist zo waardevol. Ze laten zien hoe je kunt worstelen met God en toch je geloof kunt behouden, en zelfs sterker komt te staan. Voor wie worstelt met vragen rondom geloof en wetenschap, is dit boek daarom uiterst waardevol.

Natuurlijk, de gelovigen in dit boek zijn soms wat orthodox. Eťn noemt zich 'pinkster-katholiek'. Een ander ging over van de Gereformeerde naar de Rooms-Katholieke Kerk. Cees Dekker vertelt in zijn bijdrage - die in samenvatting al in deze krant stond - waarom hij denkt dat er evolutie heeft plaatsgehad. Hij is daarin niet de enige in dit boek. Wie graag in hokjes denkt, zal dit boek vermoedelijk niet zo waarderen.

Roken en drinken
Misschien moeten deze lezers beginnen met een van de laatste verhalen, van Kofi Makinwa uit Nigeria. Hij kwam naar Nederland om een masteropleiding te volgen bij Philips, bleef hier hangen en werkt nu als universitair hoofddocent aan de TU Delft. Zijn komst naar Nederland was een hele overgang: in Nigeria was het bijvoorbeeld ongehoord dat een christen zou roken of drinken. En in sommige kerken ging het er naar zijn idee wel erg formeel en stijf aan toe. Maar hij wist door de uiterlijkheden heen te kijken en zag dat wat hij deelde met andere christenen, belangrijker was dan de cultuurverschillen.

Naast de persoonlijke verhalen staat er leuke en intrigerende wetenschap in dit boek. Die is in het algemeen goed te volgen. Op de eerste pagina begint natuurkundige Carlo Beenakker bijvoorbeeld met een korte uiteenzetting over kwantummechanica, maar ook daar zal een leek niet in vastlopen.

Geleerd & gelovig schuwt de kritische noot niet en is daarom uiterst geschikt voor middelbare scholieren die de stap naar een hbo- of wetenschappelijke opleiding zetten. Niet omdat het veilige antwoorden geeft, maar omdat het laat zien dat je als gelovige je van God gegeven verstand ten volle mag gebruiken. En het inspireert niet alleen tot kritisch denken, maar vooral ook tot een diep ontzag voor de Schepper.


www.vergadering.nu