Boekrecensie

1 RECENSIE

Waar was jij toen ik…
Het boek Job, vertaald en toegelicht
Gerard Swüste
Gebonden, 256 blz., prijs € 29,99
Uitg. Skandalon
ISBN: 9789493220928

Dit boek bestellen bij Boekwinkeltjes.nl (tweedehands)...
of zoek bij: fakkel.nl | ichthusboekhandel.nl | goedhartboeken.nl

Het Bijbelboek Job stelt vragen die elk mens aangaan: over lijden, troost en het zoeken naar betekenis. Waarom overkomt ons wat ons overkomt? Hoe blijf je overeind als je hardhandig wordt geconfronteerd met je kwetsbaarheid? En speelt God een rol in dit alles?
Jobs zoektocht naar inzicht laat ons nadenken over het mysterie dat leven heet- en over het belang van vriendschap, hoe we troostend aanwezig kunnen zijn bij iemand die ontroostbaar is.
De frisse en poëtische vertaling laat je meeleven met Jobs worsteling; de korte, treffende toelichtingen bij elk tekstgedeelte verhelderen de diepte en lagen in de tekst. Met als afsluiter vijf interviews die laten zien hoe het verhaal van Job kan raken aan ons eigen leven. Interviews met Houkje van der Weij en Jos Verhagen, Arjan Broers, Geeske Hovingh, André Wesche, en Colet van der Ven.
Gerard Swüste 1945) is theoloog en liturgisch schrijver. Veertig jaar lang maakte hij deel uit van het Liturgisch Team van de Amsterdamse Dominicuskerk. Eerdere boeken: Altijd hetzelfde lied, Uit het leven gegrepen en Omkeren naar de Levende.

1. Ds. Jenno Sijtsma - 3 december 2025

Waar was jij toen ik de aarde grondvestte?

Recensie door Ds. Jenno Sijtsma

De bejaarde auteur (1945) is bij velen bekend van zijn indrukwekkende vertaling van de Psalmen, waarvan inmiddels een vijfde druk is verschenen. In dit boek biedt hij een eigen vertaling van het Hebreeuwse Bijbelboek Job, met daarnaast een uitleg van de tekst.

Swüste ziet het boek Job als een boek van wijsheid, van levenswijsheid, die een mens bij zijn voorouders kan vinden. “Wij kunnen leren van hun levenservaring. Dat geeft houvast, daar kan een mens op varen”. Job is de sterveling die weliswaar door de Levende in gesprek met satan - de auteur kiest voor de Tegenstem - `mijn dienaar` wordt genoemd; het is ook een zware opgave voor hem. Er staat hem onnoemelijk veel lijden te wachten.

God heeft de mens als vrije mensen geschapen, maar houdt er kennelijk van de mens uit te dagen goed met die vrijheid om te gaan. Dat is de eeuwen door steeds wel gebleken. Swüste gaat daarom ook in op mensen die door het lijden hevig verlangen naar de dood. ”Is dat niet de ervaring van menig diep gelovig mens die door leed is getroffen” zo zegt hij. Job weet zich ook geen raad met het leven. Hij is de vrome jood die vasthoudt aan de Tora, maar na de aanklachten van zijn drie vrienden en hem alles is afgenomen, is God voor Job mijlenver weg. Maar ondanks dat gevoel spreekt Job zijn geloof in de scheppende macht van God uit en zegt hij:

”Bij de levende God die mij weigert recht te doen,
bij de machtige die mijn ziel bitter maakt,
ik heb nog al mijn adem in me,
de levensgeest van God zit in mijn neus
nooit zullen er leugens over mijn lippen komen,
nooit zal er bedrog over mijn tong gaan.”

Ontzag voor de Heer is wijsheid, geen kwaad doen, dat is inzicht. En als Job terugziet op zijn leven, op die prachtige tijd waarin God “thuis was in mijn tent” en alles wat hem lief was om hem heen was… Dan luistert hij naar de jonge Elihoe, want die gaat hem leren wat wijsheid is. “God gaat op zijn eigen wijze met de mens om; de Machtige maakt niet krom wat recht is; hij houdt de levensweg van iedereen in het oog en ziet iedere stap die gezet wordt. Elihoe tart Job om na te denken of zijn oordeel over God wel juist is. Zeker als Job zegt dat hij in zijn recht staat tegenover God. Elihoe spreekt van de grootheid van God in de natuur en zegt tegen Job:

”Sta erbij stil, zie de wonderen van God.
De almachtige, onbereikbaar voor ons,
Die ons overtreft in kracht en in recht doen,
groots in gerechtigheid, nooit onderdrukkend.
Daarom hebben mensen ontzag voor hem,
zien alle wijze mensen hoog tegen hem op."

U weet het, dan volgen de sterke woorden van God als antwoord op wat Job allemaal te berde heeft gebracht en denkt over God te weten. Met de vele vragen die beginnen met de woorden:

“Waar was jij toen ik de aarde grondvestte?
Zeg het, als je het weet en inzicht hebt.”

Nog even dit: De theologie van de drie vrienden is mooi beredeneerd, maar niet de ‘waarheid’. Zoals ieder mens en zeker iedere christen weet dat niemand de waarheid in bezit heeft, ondanks welke pretenties dan ook. Het boek Job heeft ons geleerd dat niet de kennis, maar leven uit je hart het belangrijkste is.

Ik laat tot slot nog even Swüste zelf aan het woord, onder dank voor zijn bewogen en niet minder bevlogen en voor mij soms zelfs emotioneel geladen, recht op de lezer af vertaling, als hij opmerkt: ”Wijsheid kun je niet vinden, wijsheid is niet vast te pakken, wijsheid moet je doen. En je doet het door ontzag te hebben voor God en geen kwaad te doen. Door ontzag te hebben voor God en geen kwaad te doen, heb je nog niet de wijsheid in pacht, maar leef je haar wel. De kunst van het leven is proberen om te gaan met het mysterie en je daarbij zo weinig mogelijk te laten afleiden door alles wat op het oog zo aantrekkelijk is”. Waarvan akte!!